Menu g³ówne


Sekcje zrzeszone w SGiE


Ustawa o Rozwi±zywaniu Sporów Zbiorowych


 

 
USTAWA
z dnia 23 maja 1991 r.
o rozwi±zywaniu sporów zbiorowych.
Rozdzia³ 1
Przepisy ogólne


Art. 1. Spór zbiorowy pracowników z pracodawc± lub pracodawcami mo¿e dotyczyæ warunków pracy, p³ac lub ¶wiadczeñ socjalnych oraz praw i wolno¶ci zwi±zkowych pracowników lub innych grup, którym przys³uguje prawo zrzeszania siê w zwi±zkach zawodowych.

Art. 2.
1. Prawa i interesy zbiorowe pracowników wskazane w art. 1 s± reprezentowane przez zwi±zki zawodowe.
2. Prawa i interesy pracodawców w sporach zbiorowych mog± byæ reprezentowane przez w³a¶ciwe organizacje pracodawców.

Art. 3. 1. W zak³adzie pracy, w którym dzia³a wiêcej ni¿ jedna organizacja zwi±zkowa, ka¿da z nich mo¿e reprezentowaæ w sporze zbiorowym interesy stanowi±ce przedmiot tego sporu.
2. Je¿eli dzia³aj±ce w zak³adzie pracy organizacje zwi±zkowe tak postanowi±, w sporze zbiorowym wystêpuje wspólna reprezentacja zwi±zkowa.
3. Przepis ust. 2 stosuje siê odpowiednio do reprezentacji interesów zbiorowych w sporach wielozak³adowych.
4. W imieniu pracowników zak³adu pracy, w którym nie dzia³a zwi±zek zawodowy, spór zbiorowy mo¿e prowadziæ organizacja zwi±zkowa, do której pracownicy zwrócili siê o reprezentowanie ich interesów zbiorowych.

Art. 4. 1. Nie jest dopuszczalne prowadzenie sporu zbiorowego w celu poparcia indywidualnych ¿±dañ pracowniczych, je¿eli ich rozstrzygniêcie jest mo¿liwe w postêpowaniu przed organem rozstrzygaj±cym spory o roszczenia pracowników.
2. Je¿eli spór dotyczy tre¶ci uk³adu zbiorowego pracy lub innego porozumienia, którego stron± jest organizacja zwi±zkowa, wszczêcie i prowadzenie sporu o zmianê uk³adu lub porozumienia mo¿e nast±piæ nie wcze¶niej ni¿ z dniem ich wypowiedzenia.

Art. 5. Pracodawc± w rozumieniu ustawy jest podmiot, o którym mowa w art. 3 Kodeksu pracy.

Art. 6. Przepisy ustawy, w których jest mowa o pracownikach, maj± odpowiednie zastosowanie do osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o zwi±zkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234).
Rozdzia³ 2
Rokowania
Art. 7. 1. Spór zbiorowy istnieje od dnia wyst±pienia przez podmiot reprezentuj±cy interesy pracownicze do pracodawcy z ¿±daniami w sprawach wskazanych w art. 1, je¿eli pracodawca nie uwzglêdni³ wszystkich ¿±dañ w terminie okre¶lonym w wyst±pieniu, nie krótszym ni¿ 3 dni.
2. W zg³oszeniu sporu okre¶la siê przedmiot ¿±dañ objêtych sporem. Podmiot zg³aszaj±cy spór mo¿e uprzedziæ, ¿e w razie nieuwzglêdnienia wysuniêtych ¿±dañ zostanie og³oszony strajk. Dzieñ zapowiedzianego strajku nie mo¿e przypadaæ przed up³ywem 14 dni od dnia zg³oszenia sporu.

Art. 8. Pracodawca podejmuje niezw³ocznie rokowania w celu rozwi±zania sporu w drodze porozumienia, zawiadamiaj±c równocze¶nie o powstaniu sporu w³a¶ciwego okrêgowego inspektora pracy.

Art. 9. Rokowania koñcz± siê podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie nieosi±gniêcia porozumienia - sporz±dzeniem protoko³u rozbie¿no¶ci ze wskazaniem stanowisk stron.
Rozdzia³ 3
Mediacja i arbitra¿
Art. 10. Je¿eli strona, która wszczê³a spór, podtrzymuje zg³oszone ¿±dania, spór ten prowadzony jest przez strony z udzia³em osoby daj±cej gwarancjê bezstronno¶ci, zwanej dalej mediatorem.

Art. 11. 1. Mediatora ustalaj± wspólnie strony sporu zbiorowego. Mo¿e byæ nim osoba z listy ustalonej przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w uzgodnieniu z ogólnokrajow± organizacj± miêdzyzwi±zkow± oraz ogólnokrajowym zwi±zkiem zawodowym reprezentatywnym dla pracowników wiêkszo¶ci zak³adów pracy.
2. Je¿eli strony sporu zbiorowego nie porozumiej± siê w ci±gu 5 dni w sprawie wyboru mediatora, dalsze postêpowanie jest prowadzone z udzia³em mediatora wskazanego, na wniosek jednej ze stron, przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z listy, o której mowa w ust. 1.
3. Minister Pracy i Polityki Socjalnej okre¶li, w drodze rozporz±dzenia, warunki wynagradzania mediatorów z listy, o której mowa w ust. 1.

Art. 11. 1. 1. Mediatorom na czas prowadzenia mediacji przys³uguje zwolnienie od pracy. £±czny wymiar tego zwolnienia w roku kalendarzowym nie mo¿e przekraczaæ 30 dni.
2. Wynagrodzenie nale¿ne mediatorowi oraz zwrot poniesionych kosztów przejazdu i zakwaterowania okre¶la umowa zawarta przez mediatora ze stronami sporu zbiorowego.
3. Wynagrodzenie mediatora nie mo¿e byæ ni¿sze od ustalonego w drodze rozporz±dzenia, o którym mowa w art. 11 ust. 3.
4. Koszty postêpowania mediacyjnego, o których mowa w ust. 2, ponosz± strony sporu zbiorowego w równych czê¶ciach, chyba ¿e uzgodni± inny ich podzia³.
5. W razie udokumentowanego braku ¶rodków na pokrycie kosztów, o których mowa w ust. 2 i 4, na wniosek strony sporu zbiorowego Minister Pracy i Polityki Socjalnej pokrywa koszty mediacji, z tym ¿e wynagrodzenie mediatora pokrywane jest do wysoko¶ci okre¶lonej w rozporz±dzeniu, o którym mowa w art. 11 ust. 3.

Art. 12. Je¿eli przebieg postêpowania mediacyjnego uzasadnia ocenê, ¿e nie doprowadzi ono do rozwi±zania sporu przed up³ywem terminów przewidzianych w art. 7 ust. 2 i art. 13 ust. 3, organizacja, która wszczê³a spór, mo¿e zorganizowaæ jednorazowo i na czas nie d³u¿szy ni¿ 2 godziny strajk ostrzegawczy.

Art. 13. 1. Je¿eli w toku postêpowania mediator stwierdzi, ¿e rozwi±zanie sporu zbiorowego wymaga szczegó³owych lub dodatkowych ustaleñ zwi±zanych z przedmiotem sporu, zawiadamia o tym strony.
2. Je¿eli w zwi±zku z ¿±daniem objêtym sporem jest konieczne ustalenie sytuacji ekonomiczno-finansowej zak³adu pracy, mediator mo¿e zaproponowaæ przeprowadzenie w tej sprawie ekspertyzy. Je¿eli strony nie postanowi± inaczej, koszty ekspertyzy obci±¿aj± zak³ad pracy.
3. Podjêcie czynno¶ci, o których mowa w ust. 1 i 2, upowa¿nia mediatora do wyst±pienia do organizacji zwi±zkowej z wnioskiem o przesuniêcie terminu rozpoczêcia strajku na czas niezbêdny do dokonania ustaleñ mog±cych mieæ wp³yw na wynik rozstrzygniêcia sporu.

Art. 14. Postêpowanie mediacyjne koñczy siê podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie nieosi±gniêcia porozumienia - sporz±dzeniem protoko³u rozbie¿no¶ci ze wskazaniem stanowisk stron. Czynno¶ci tych dokonuje siê przy udziale mediatora.

Art. 15. Nieosi±gniêcie porozumienia rozwi±zuj±cego spór zbiorowy w postêpowaniu mediacyjnym uprawnia do podjêcia akcji strajkowej.

Art. 16. 1. Podmiot prowadz±cy spór zbiorowy w interesie pracowników mo¿e, nie korzystaj±c z prawa przewidzianego w art. 15, podj±æ próbê rozwi±zania sporu przez poddanie go rozstrzygniêciu kolegium arbitra¿u spo³ecznego.
2. Spór zak³adowy rozpoznaje kolegium arbitra¿u spo³ecznego przy s±dzie wojewódzkim, w którym utworzony jest s±d pracy i ubezpieczeñ spo³ecznych. Spór wielozak³adowy rozpoznaje Kolegium Arbitra¿u Spo³ecznego przy S±dzie Najwy¿szym.
3. W sk³ad kolegium wchodzi przewodnicz±cy wyznaczony spo¶ród sêdziów s±du przez prezesa s±du oraz sze¶ciu cz³onków wyznaczonych po trzech cz³onków przez ka¿d± ze stron. Strony powinny d±¿yæ do wskazania osób bezpo¶rednio nie zainteresowanych rozstrzygniêciem sprawy.
4. Prezes s±du wyznacza niezw³ocznie termin posiedzenia, zawiadamiaj±c o nim strony sporu lub ich przedstawicieli.
5. Je¿eli rozstrzygniêcie sporu wymaga wiadomo¶ci specjalnych, kolegium mo¿e zasiêgn±æ opinii ekspertów. Przepis art. 13 ust. 2 zdanie drugie stosuje siê odpowiednio.
6. Orzeczenie kolegium zapada wiêkszo¶ci± g³osów. Je¿eli ¿adna ze stron przed poddaniem sporu rozstrzygniêciu kolegium nie postanowi inaczej, orzeczenie to wi±¿e strony.
7. Rada Ministrów okre¶li w drodze rozporz±dzenia szczegó³owy tryb postêpowania przed kolegiami arbitra¿u spo³ecznego.
Rozdzia³ 4
Strajk
Art. 17. 1. Strajk polega na zbiorowym powstrzymywaniu siê pracowników od wykonywania pracy w celu rozwi±zania sporu dotycz±cego interesów wskazanych w art. 1.
2. Strajk jest ¶rodkiem ostatecznym i nie mo¿e byæ og³oszony bez uprzedniego wyczerpania mo¿liwo¶ci rozwi±zania sporu wed³ug zasad okre¶lonych w art. 7-14. Strajk mo¿e byæ zorganizowany bez zachowania tych zasad, je¿eli bezprawne dzia³anie pracodawcy uniemo¿liwi³o przeprowadzenie rokowañ lub mediacji, a tak¿e w wypadku, gdy pracodawca rozwi±za³ stosunek pracy z prowadz±cym spór dzia³aczem zwi±zkowym.
3. Przy podejmowaniu decyzji o og³oszeniu strajku podmiot reprezentuj±cy interesy pracowników powinien wzi±æ pod uwagê wspó³mierno¶æ ¿±dañ do strat zwi±zanych ze strajkiem.

Art. 18. Udzia³ w strajku jest dobrowolny.

Art. 19. 1. Niedopuszczalne jest zaprzestanie pracy w wyniku akcji strajkowych na stanowiskach pracy, urz±dzeniach i instalacjach, na których zaniechanie pracy zagra¿a ¿yciu i zdrowiu ludzkiemu lub bezpieczeñstwu pañstwa.
2. Niedopuszczalne jest organizowanie strajku w Urzêdzie Ochrony Pañstwa, w jednostkach Policji i Si³ Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, S³u¿by Wiêziennej, Stra¿y Granicznej, S³u¿by Celnej oraz jednostkach organizacyjnych ochrony przeciwpo¿arowej.
3. Prawo do strajku nie przys³uguje pracownikom zatrudnionym w organach w³adzy pañstwowej, administracji rz±dowej i samorz±dowej, s±dach oraz prokuraturze.

Art. 20. 1. Strajk zak³adowy og³asza organizacja zwi±zkowa po uzyskaniu zgody wiêkszo¶ci g³osuj±cych pracowników, je¿eli w g³osowaniu wziê³o udzia³ co najmniej 50% pracowników zak³adu pracy.
2. Strajk wielozak³adowy og³asza organ zwi±zku wskazany w statucie po uzyskaniu zgody wiêkszo¶ci g³osuj±cych pracowników w poszczególnych zak³adach pracy, które maj± byæ objête strajkiem, je¿eli w g³osowaniu w ka¿dym z tych zak³adów wziê³o udzia³ co najmniej 50% pracowników.
3. Og³oszenie strajku powinno nast±piæ co najmniej na 5 dni przed jego rozpoczêciem.

Art. 21. 1. Kierownik zak³adu pracy nie mo¿e byæ w czasie strajku ograniczony w pe³nieniu obowi±zków i w wykonywaniu uprawnieñ w odniesieniu do pracowników nie bior±cych udzia³u w strajku oraz w zakresie niezbêdnym do zapewnienia ochrony mienia zak³adu i nieprzerwanej pracy tych obiektów, urz±dzeñ i instalacji, których unieruchomienie mo¿e stanowiæ zagro¿enie dla ¿ycia lub zdrowia ludzkiego lub przywrócenia normalnej dzia³alno¶ci zak³adu.
2. Organizatorzy strajku s± obowi±zani wspó³dzia³aæ z kierownikiem zak³adu pracy w zakresie niezbêdnym do zapewnienia ochrony mienia zak³adu pracy i nieprzerwanej pracy obiektów, urz±dzeñ i instalacji, o których mowa w ust. 1.

Art. 22. W obronie praw i interesów pracowników, którzy nie maj± prawa do strajku, zwi±zek zawodowy dzia³aj±cy w innym zak³adzie pracy mo¿e zorganizowaæ strajk solidarno¶ciowy na czas nie d³u¿szy ni¿ po³owa dnia roboczego. Przepisy art. 17-21 stosuje siê odpowiednio.

Art. 23. 1. Udzia³ pracownika w strajku zorganizowanym zgodnie z przepisami ustawy nie stanowi naruszenia obowi±zków pracowniczych.
2. W okresie strajku zorganizowanego zgodnie z przepisami ustawy pracownik zachowuje prawo do ¶wiadczeñ z ubezpieczenia spo³ecznego oraz uprawnieñ ze stosunku pracy, z wyj±tkiem prawa do wynagrodzenia. Okres przerwy w wykonywaniu pracy wlicza siê do okresu zatrudnienia w zak³adzie pracy.

Art. 24. Zwi±zki zawodowe decyduj± o tworzeniu i wykorzystaniu funduszów strajkowych. Fundusze te nie podlegaj± egzekucji.

Art. 25.
1. W obronie praw i interesów okre¶lonych w art. 1 mog± byæ stosowane, po wyczerpaniu trybu postêpowania okre¶lonego w rozdziale 2, inne ni¿ strajk formy akcji protestacyjnej, nie zagra¿aj±ce ¿yciu lub zdrowiu ludzkiemu, bez przerywania pracy, z zastrze¿eniem przestrzegania obowi±zuj±cego porz±dku prawnego. Z prawa tego mog± korzystaæ tak¿e pracownicy nie maj±cy prawa do strajku.
2. Rolnicy maj± prawo do akcji protestacyjnej w sposób ustalony przez zwi±zki zawodowe rolników.
Rozdzia³ 5
Odpowiedzialno¶æ za naruszenie przepisów ustawy
Art. 26. 1. Kto w zwi±zku z zajmowanym stanowiskiem lub pe³nion± funkcj±:
1) przeszkadza we wszczêciu lub w prowadzeniu w sposób zgodny z prawem sporu zbiorowego,
2) nie dope³nia obowi±zków okre¶lonych w tej ustawie
- podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolno¶ci.
2. Tej samej karze podlega ten, kto kieruje strajkiem lub inn± akcj± protestacyjn± zorganizowan± wbrew przepisom ustawy.
3. Za szkody wyrz±dzone strajkiem lub inn± akcj± protestacyjn± zorganizowan± wbrew przepisom ustawy organizator ponosi odpowiedzialno¶æ na zasadach okre¶lonych w Kodeksie cywilnym.
Rozdzia³ 6
Przepisy przej¶ciowe i koñcowe
Art. 27. W Kodeksie pracy w art. 2417 § 7 otrzymuje brzmienie:
"§ 7. W czasie postêpowania rejestracyjnego, a tak¿e w czasie rozstrzygania sporu w trybie okre¶lonym w § 3 i 4, w sprawie postanowieñ uk³adu nie stosuje siê przepisów rozdzia³ów 2-4 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwi±zywaniu sporów zbiorowych (Dz. U. Nr 55, poz. 236)."

Art. 28. Spory zbiorowe wszczête, lecz nie zakoñczone przed dniem wej¶cia w ¿ycie ustawy, prowadzi siê na podstawie jej przepisów.

Art. 29. Ustawa wchodzi w ¿ycie po up³ywie 30 dni od dnia og³oszenia.



Multimedia

Licznik odwiedzin: 224607
©  Wszelkie prawa zastrze¿one   SGiE 2011